Viêm họng hạt

Viêm họng hạt là một dạng viêm họng mạn tính quá phát chính, đó là phản ứng của niêm mạc họng bị viêm nhiễm trường diễn tại vùng họng^[1] là nơi chứa rất nhiều lympho bào với nhiệm vụ diệt vi sinh vật và khi bị viêm trường diễn thì các lympho bào này phải làm việc liên tục trong một thời gian dài và ngày càng to ra, trở thành các “hạt”.^[2]

Mục lục 1 Đặc điểm 2 Triệu chứng 3 Phòng ngừa và điều trị 4 Chú thích

Đặc điểm

Viêm họng hạt thể hiện ở phía sau thành của họng là chủ yếu, ở đây có nhiều hạt với kích thước lớn, nhỏ khác nhau, có thể nhỏ như đầu đinh ghim nhưng cũng có thể to bằng hạt đậu, hạt ngô và đôi khi chúng nối tiếp với nhau. Các hạt này luôn luôn bị kích thích làm cho người bệnh rất khó chịu như nuốt vướng, đôi lúc có cảm giác như nuốt phải sợi tóc và ngứa họng lặp đi lặp lại nhiều lần trong ngày (trừ khi ngủ)..^[3] Viêm họng hạt là một bệnh viêm nhiễm mạn tính thường gặp và chủ yếu xảy ra ở người trưởng thành.^[4] bệnh không nặng nhưng gây khó chịu, nhất là trong giao tiếp.^[5]

Triệu chứng

Người bệnh thường có cảm giác ngứa họng, vướng trong họng cho nên hay khạc, nhổ và mỗi lần khạc là mỗi lần cảm giác ngứa họng lại giảm đi. Một số người bệnh đôi khi cảm thấy họng bị khô, rát rất khó chịu. Bệnh nhân thường không sốt.
Ngoài ra, viêm họng hạt còn biểu hiện thông qua cảm giác vướng víu, ngứa rát thường xuyên trong họng, ho và khạc đờm (quánh dính hoặc trắng nhầy) thường xuyên (nhất là sáng sớm, khi ngủ dậy). Nhiều người bệnh do ngứa họng nên hay khậm khạc, dặng hắng. Khám tại chỗ thấy thành bên họng hơi đỏ, thành sau họng có những hạt trắng. Khi sức đề kháng của cơ thể bị giảm sút (do nhiễm virus, làm việc căng thẳng, thay đổi thời tiết), bệnh có thể nặng lên thành một đợt viêm họng cấp (đau họng, sốt, ho khạc đờm đặc...)^[6]

Phòng ngừa và điều trị

Những thông tin y khoa của Wikipedia Tiếng Việt chỉ mang tính chất tham khảo và không thể thay thế ý kiến chuyên môn. Trước khi sử dụng những thông tin này, đề nghị liên hệ và nhận sự tư vấn của các bác sĩ chuyên môn.

• Trước hết phải làm sao để không viêm họng, cần vệ sinh đường hô hấp trên hàng ngày thật tốt và thường xuyên như đánh răng sau khi ăn, trước và sau khi ngủ dậy. Đối với trẻ em cũng cần được vệ sinh họng miệng ngay từ lúc còn bé để không mắc bệnh viêm VA, viêm họng, viêm amidan, viêm mũi, viêm xoang.^[7]
• Khi đã mắc bệnh đường hô hấp trên thì cần được điều trị dứt điểm ngay từ lúc mắc bệnh lần đầu không để bệnh trở thành mạn tính. Hậu quả của viêm họng cấp là gây nên viêm họng hạt mà khi đã viêm họng hạt sẽ khó khăn trong việc điều trị.
• Đối với công nhân lao động trong các hầm lò, cần có bảo hộ lao động như đeo khẩu trang, vệ sinh môi trường tốt , không nên hút thuốc vì hút thuốc lá.
• Điều trị viêm họng hạt tương đối khó. Việc đốt điện chỉ tạm thời loại bỏ một số hạt to, gây kích thích ngứa họng, nếu chỉ đốt hạt đơn thuần mà không điều trị viêm nhiễm xung quanh thì bệnh sẽ tái phát như cũ.^[8]
• Để điều trị viêm họng hạt, trước hết phải loại bỏ các ổ vi khuẩn xung quanh, phải tìm ra nguyên nhân chính dẫn đến viêm họng hạt để chữa một cách triệt để. Ví dụ: điều trị viêm mũi, viêm xoang, viêm khí phế quản, viêm amidan... để loại bỏ ổ vi khuẩn từ một trong những nơi này.
• Nên súc họng bằng nước muối loãng, cứ 3 giờ súc họng một lần. Nếu họng đang viêm cấp, khoảng cách giữa hai lần súc họng có thể gần hơn, súc họng trước và sau khi ngủ
• Có thể trị viêm họng hạt bằng lá trâm ổi.^[9]

7 nguyên nhân khiến Cholesterol cao

Cholesterol cao do nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm tiền sử gia đình của bạn hoặc do chế độ ăn uống không hợp lý.

Chế độ ăn uống
Ăn quá nhiều chất béo bão hòa (thường được tìm thấy trong bữa ăn sáng cổ điển) có thể gây ra lượng cholesterol cao. Bạn sẽ tìm thấy chất béo này trong các loại thịt động vât như: Thịt bò, thịt lợn, thịt bê, sữa, trứng, bơ, và pho mát có chứa chất béo bão hòa.
Thực phẩm đóng gói có chứa dầu dừa, dầu cọ, bơ ca cao có thể có rất nhiều chất béo bão hòa. Bạn cũng sẽ tìm thấy chất béo bão hòa trong bơ thực vật thanh, thực vật, và hầu hết các loại bánh ngọt, bánh quy giòn, khoai tây chiên và đồ ăn nhẹ khác.

 

Cân nặng

Khi cân nặng của bạn quá lớn, điều này thực sự là nguy cơ đối với sức khỏe. Thừa cân làm tăng mức cholesterol trong máu của bạn vì cơ thể của bạn lưu trữ thêm calo, đồng thời cân năng quá lớn cũng có thể làm tăng triglyceride và giảm HDL.

 

Cường độ hoạt động

Người lười vận động sẽ có nguy cơ cholesterol cao hơn những người thường xuyên tập luyện. Nếu bạn có thể đảm bảo được mức trọng lượng cơ thể hợp lý cùng với chế độ tập luyện thể dục thể thao đều đặn, bạn có thể cải thiện tình hình mỡ máu tăng cao.

 

Tuổi tác và giới tính
Đối với những người từ 20 tuổi trở lên, nồng độ cholesterol của bạn sẽ bắt đầu tăng lên. Ở nam giới, nồng độ cholesterol thường cao hơn so với nữ giới, đặc biệt là sau 50 tuổi.
Ở phụ nữ, nồng độ cholesterol được khá thấp cho đến thời kỳ mãn kinh, sau đó họ tăng lên đến mức độ tương tự như ở nam giới.

 

Sức khỏe tổng thể
Đừng bỏ qua kỳ khám sức khỏe định kỳ hàng năm của bạn, việc bạn mắc một số bệnh như bệnh tiểu đường hoặc suy giáp, có thể gây ra lượng cholesterol cao.

 

Lịch sử gia đình
Trong gia đình, nếu có thành viên có cholesterol cao thì bạn nên kiểm soát chế độ ăn uống của mình hợp lý hơn do nguy cơ bạn bị cholesterol là rất cao.

 

Hút thuốc lá
Hút thuốc lá là nguyên nhân dẫn tới rất nhiều các loại bệnh và bạn cũng cần biết rằng hút thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu gây ra bệnh tim, do ảnh hưởng của nó trên động mạch, tim, huyết áp, và mức cholesterol?

Đột quỵ - Cận kề cái chết

 Đột quỵ là bệnh hết sức nguy hiểm, được xem là 1 trong 3 căn bệnh gây tử vong hàng đầu cùng với tim mạch và ung thư.

Đột quỵ não là một bệnh xảy ra khi cung cấp máu một bộ phận não bị đột ngột ngừng. Đột quỵ não còn được gọi là tai biến mạch máu não.

Đột quỵ não thường do 2 nguyên nhân chính gây ra:

Mạch não bị tắc có thể do mạch máu bị xơ vữa gây hẹp dần và tắc tại chỗ. Có thể do cục máu đông hay mảng xơ vữa di chuyển từ nơi khác lên động mạch não và gây tắc.

Mạch máu bị vỡ do tăng huyết áp đột ngột cao quá mức, vỡ phình động mạch não. Mạch máu não bị dị dạng phình ra và gây vỡ.

Ngoài ra còn có nguyên nhân ít gặp là: Cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua tương tự trường hợp trên nhưng mạch máu tự thông nên hồi phục hoàn toàn trong vòng 24 giờ.

Bên cạnh đó, các bệnh nhân mắc các chứng bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường, xơ vữa động mạch, cholesterol máu tăng cao, một số bệnh về tim mạch… hút thuốc lá, nghiện rượu, rối loạn chức năng đông máu, béo phì, ít vận động, cũng có thể dẫn tới đột quỵ.

(Ảnh: extension.missouri.edu)

Những lưu ý phòng tránh đột quỵ:

Những dấu hiệu sau chứng tỏ bạn có thể bị đột quỵ:

- Bất ngờ có cảm giác tê liệt hoặc yếu ớt ở mặt, tay hay chân, đặc biệt ở một bên của cơ thể.

- Đột ngột bị lẫn lộn, gặp vấn đề trong việc nói và hiểu.

- Đột ngột có vấn đề về thị lực ở một hoặc cả hai mắt.

- Đột ngột có vấn đề trong việc đi lại, bị hoa mắt, mất thăng bằng hay mất khả năng kiểm soát sự di chuyển của cơ thể.

- Đau đầu dữ dội và đột ngột mà không rõ nguyên nhân.

- Khi có những dấu hiệu này ngay lập tức phải gọi cấp cứu hoặc nhờ người thân đưa đến cơ sở cấp cứu gần nhất.

(Ảnh: dhrcindia.com)

Để phòng tránh đột quỵ cần:

- Không hút thuốc và tránh hít phải khỏi thuốc thụ động.

- Điều trị bệnh cao huyết áp nếu bị bệnh này.

- Thực hiện một chế độ ăn uống lành mạnh ít chất béo bị bão hòa, ít chất béo chuyển dạng, ít cholesterol và muối.

- Thường xuyên hoạt động thể dục thể thao.

- Giữ cân nặng của quý vị trong tầm kiểm soát.

- Tuân theo các yêu cầu của bác sĩ về việc dùng thuốc.

- Kiểm soát đường huyết nếu bệnh nhân mắc bệnh tiểu đường.

- Kiểm tra sức khỏe theo định kỳ và duy trì một cách đều đặn.

Cảnh giác cao với bệnh huyết áp thấp

Đối với nhiều người, huyết áp cao mới nguy hiểm cho tới sức khỏe, tuy nhiên theo các bác sĩ, tăng hay giảm huyết áp đều nguy hiểm tới sức khỏe và tính mạng của mỗi người.

Huyết áp thấp với những biến chứng nguy hiểm, có thể dẫn tới tử vong nếu không được điều trị kịp thời. (Ảnh minh họa)

Triệu chứng của bệnh huyết áp thấp:

- Người bị huyết áp thấp thường có triệu chứng choáng váng, chóng mặt, mặt xanh khó chịu bứt rứt trong người.

- Các triệu chứng của bệnh huyết áp thấp hay đi kèm với các triệu chứng của các bệnh nền gây tụt huyết áp như: tiêu chảy, đau bụng, sốt cao, lạnh run hay các bệnh mạn tính khác như viêm phế quản mạn tính, xơ gan, suy tim, ung thư, đái tháo đường…

- Những trường hợp huyết áp thấp cấp tính, bệnh nhân thường có triệu chứng rất mệt mỏi và phải nhập viện ngay. Với những người huyết áp thấp mạn tính, có khi chỉ hoa mắt chóng mặt thoáng qua, hay chỉ hơi khó chịu trong cơ thể một chút.

- Người bệnh cần thực sự lưu ý, do nhiều biểu hiện của huyết áp thấp cũng gần giống với tăng huyết áp, vì vậy vai trò của việc đo huyết áp là rất quan trọng. Người bệnh chỉ được phép kết luận là tụt huyết áp khi đo huyết áp tối đa dưới 90mmHg.

Nguyên nhân gây nên huyết áp thấp

- Các nguyên nhân gây huyết áp thấp có thể là một bệnh cấp tính gây mất dịch trong cơ thể như tiêu chảy nhiều, ói mửa nhiều, say rượu…

- Có một số người hay bị hạ huyết áp tư thế. Họ bị hoa mắt chóng mặt khi đang nằm mà ngồi dậy, hoặc thay đổi tư thế đột ngột. Tình trạng này hay xảy ra vào buổi sáng sớm và không có nguyên nhân rõ rệt. Bệnh nhân chỉ cảm thấy hoa mắt chóng mặt, tim đập nhanh và vã mồ hôi. Các triệu chứng này chỉ kéo dài vài phút rồi hết. Trường hợp này, bệnh không hề gây tử vong cho người bệnh, tuy nhiên gây khó chịu và làm giảm đi chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Phòng ngừa bệnh huyết áp thấp:

- Không để mắc các bệnh cấp tính làm mất dịch nhiều như tiêu chảy, nôn ói.

- Không ăn kiêng thái quá, nhất là ở một số trường hợp nhịn ăn uống để giảm cân nặng ở một số phụ nữ trẻ.

- Tránh thay đổi tư thế quá đột ngột nhất là buổi sáng khi mới thức dậy.

- Hạn chế uống rượu bia và việc sử dụng các chất kích thích khác gây tổn hại cho hệ thần kinh.

- Tránh stress, cân bằng về tâm lý, với một số người bị huyết áp thấp vô căn có thể tập dưỡng sinh, Yoga đúng cách rất có lợi cho sức khỏe và hệ tuần hoàn.

- Có một chế độ ăn uống hợp lý, đầy đủ chất dinh dưỡng và phù hợp với lứa tuổi. Không để đói bụng quá, ngủ đủ và tập thể dục thường xuyên.

- Nên chữa trị tốt những bệnh mạn tính đã mắc phải như đái tháo đường, suy gan, viêm phế quản mạn tính…

- Nên khám sức khỏe định kỳ 2 lần trong năm với những người trên 40 tuổi để điều chỉnh những rối loạn trong cơ thể có thể dẫn đến huyết áp thấp bất ngờ.

Chế độ dinh dưỡng cho bệnh Gout

Bệnh gout là bệnh do nồng độ acid uric trong máu cao, sinh ra viêm sưng khớp gây đau đớn kéo dài. Chế độ ăn uống là nguyên nhân quan trọng ảnh hưởng tới sự phát triển hay ổn định của bệnh Gout.

Dinh dưỡng cho người bị bệnh Gout là một trong những yếu tố hết sức quan trọng trong điều trị bệnh.

Trong khoảng 30 năm trở lại đây, rất nhiều người đặc biệt là nam giới mắc phải bệnh mà người ta hay gọi là “bệnh nhà giàu” – bệnh Gout. Trong cả nguyên nhân cũng như cách điều trị việc ăn uống đóng góp một vai trò vô cùng quan trọng. Ăn uống như thế nào để có thể dễ dẫn tới bệnh Gout và làm thế nào để có thể phòng tránh được căn bệnh này.

Ths, Bs Doãn Thị Tường Vi, Khoa Dinh dưỡng bệnh viện 198 đã có cuộc trò chuyện với chương trình, đã đưa ra những tư vấn liên quan tới bệnh Gout và những lưu ý dinh dưỡng đối với bệnh nhân bị bệnh Gout.

Gout là bệnh lý được biết đến lâu đời nhất của loài người, trước đây được xem như bệnh của "vua chúa" vì thường xuất hiện ở những người giàu sang với những đồ ăn thức uống của nhà giàu. Ngày nay, đây là ảnh hưởng của rối loạn phức tạp ảnh hưởng đến mọi người, không chỉ riêng người giàu.

Nguyên nhân dẫn tới bệnh Gout là do nồng độ acid uric trong máu tăng cao. Đối với người không mắc bệnh, acid uric thường phân hủy trong máu và được thải ra ngoài qua thận để ra nước tiểu. Đối với những người bị bệnh Gout, cơ thể tạo ra quá nhiều acid uric hoặc thải acid uric qua nước tiểu quá ít. Từ việc không đào thải được acid uric, khiến acid uric trong máu tăng lên, tích lũy dần và lắng đọng thành những tinh thể sắc nhọn hình kim tại các khớp hoặc các bao quanh khớp gây ra triệu chứng đau khớp, viêm sưng khớp.

Gout được xếp vào bệnh của thời đại văn minh, thường gây đau đớn dai dẳng cho người bệnh và là báo hiệu của nguy cơ bệnh mạch vành, tai biến mạch máu não và bệnh thân.

Nguyên nhân ăn uống là yếu tố thúc đẩy bệnh phát sinh, cũng như làm tăng quá trình tái phát bệnh, do trong quá trình sử dụng thực phẩm có nhiều nhân purin, khi purin chuyển hóa sẽ tạo ra axit uric. Acid uric lắng đọng ở các thận gây sỏi thận, sỏi đường tiết niệu, gây tắc nghẽn và dễ nhiễm trùng, có bệnh nhân có nguy cơ tử vong từ hậu quả của những nhiễm trùng đó.

Bệnh Gout nằm trong hội chứng chuyển hóa thừa cân, béo phì, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, đái tháo đường… Các bệnh phối hợp lại với nhau, không những gây nên bệnh về khớp về thận, làm cho bệnh cảnh với nhiều biến chứng trầm trọng hơn.

 

Khi bị bệnh Gout, người bệnh không nên ăn nhiều những thực phẩm tạo ra nhiều axit uric, do đó những thực phẩm nhiều nhân purin khi ăn vào sẽ tạo ra nhiều acid uric. Những thực phẩm thường nên dùng là ngũ cốc, khoai củ, trứng, sữa, phomat, lạc, các loại rau củ không chua.

Có thể dùng thêm các loại thịt cá, tôm cua có thể dùng nhưng lượng vừa phải. Các loại thịt không nên ăn thịt trắng, không nên sử dụng các loại thịt đỏ như thịt thú rừng, thịt bò, tôm cua hải sản quá chứa nhiều nhân purin. Những loại nội tạng động vật, cá Trích, cá đóng hộp cũng nên thận trọng khi sử dụng. Những đô uống như bia rượu, nước trà, cà phê… cần dùng ở mức độ vừa phải, không nên quá lạm dụng.

Khi bị bệnh, người bị ăn các loại quả chua, uống những nước quả chua như bưởi chua, khế chua chúng ta cũng cần nên hạn chế, do môi trường acid đó làm tăng sự lắng đọng acid uric.

Nhằm tăng sự đào thải acid uric, người mắc bệnh Gout cần uống từ 1 lít – 2.5 lít nước khoáng. Nếu bệnh nhân không có bệnh về tim mạch, cần khuyến khích bệnh nhân nên uống các loại nước khoáng kiềm để đào thải acid uric.

Sau đây là những lưu ý trong chế độ dinh dưỡng đối với người mắc bệnh Gout:

Hạn chế:

- Hạn chế các loại thức ăn có nhiều nhân purin như: thịt, cá nạc, hải sản, gia cẩm.

- Hạn chế các loại phủ tạng động vật như gan, bầu dục, óc, lòng, dồi lợn.

- Hạn chế các loại rau quả có vị chua.

- Hạn chế các loại thức uống có nhiều nhân purin như: rượu, bia, chè, cà phê.

Nên:

- Uống nhiều nước, uống các loại nước khoáng kiềm.

- Ăn các loại rau quả có tính chất lợi tiểu để tránh acid uric ứ đọng lại trong cơ thể.

- Trong đợt Gout cấp có thể dùng trứng, sữa, phomat, các loại hạt.

Lưu ý:

- Những bệnh nhân có cholesterol trong máu cao không nên dùng quá 2 quả trứng/ 1 tuần.

- Chất tinh bột sử dụng bằng gạo, mì, khoai.

- Chất béo sử dụng bằng bơ, dầu thực vật.

10 hoạt động tăng cường sức khỏe tim mạch

Hiện nay, bệnh tim mạch vẫn là một trong những căn bệnh chính gây tử vong cao nhất thế giới. Áp dụng những biện pháp sau đây sẽ giúp giảm nguy cơ từ chứng bệnh nguy hiểm này.

Luyện tập thể dục 30 phút/ngày, giúp tăng cường sức khỏe tổng thể và tim mạch. (Ảnh: thanhnienhospital.org)

1. Ăn tối thiểu 25g chất xơ/ngày

Các nghiên cứu đã đối chiếu giữa chế độ ăn giàu chất xơ và giảm nguy cơ bệnh tim. Chất xơ trong yến mạch, các loại đậu và trái cây họ cam quýt giúp giảm lượng cholesterol “xấu”.

2. Ăn nhiều rau củ và trái cây

Các loại rau củ và trái cây chứa các hợp chất có lợi cho sức khỏe được gọi là các flavonoid. Các chất này hoạt động gần giống như các chất chống oxy hóa và có thể giảm nguy cơ viêm nhiễm, ngăn ngừa bệnh tim mạch.

3. Giảm muối trong thức ăn

Cắt giảm lượng muối cũng là một trong những cách bạn bảo vệ sức khỏe tim mạch của mình, tránh nguy cơ tăng huyết áp và các tai biến về tim mạch khác. Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa bệnh dịch Hoa Kỳ khuyến cáo người trưởng thành không nên tiêu thụ quá 2,300mg muối/ngày, tương đương một thìa cà phê.

4. Ăn chocolate đen

Chocolate đen nguyên chất, không phải chocolate sữa, chứa một lượng lớn catechin tự nhiên, một chất chống oxy hóa có lợi cho tim.

5. Kiểm tra vòng eo

Béo bụng là một dấu hiệu chỉ báo tăng nguy cơ bệnh tim. Các nghiên cứu chỉ ra rằng cứ tăng thêm 5cm vòng bụng khiến nguy cơ các bệnh tim mạch cũng tăng thêm 20%. Cần phải có một chế độ ăn uống và sinh hoạt hợp lý để cơ thể của bạn giữ được trọng lượng cân đối và sức khỏe dẻo dai.

6. Tìm hiểu triệu chứng của bệnh đau tim

Phụ nữ có thể bị đau ở tay, lưng và thậm chí là răng... tất cả các biểu hiện này đều có thể liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim. Nếu bạn trải qua những cơn đau bất thường, hãy đến gặp bác sĩ càng sớm càng tốt.

7. Ăn ít chất béo và chọn những chất béo có lợi

Ăn các loại thực phẩm có ít chất béo bão hòa, cholesterol và chất béo trans... là các loại chất béo làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch. Hãy ăn các loại thực phẩm có nguồn gốc thực vật như trái cây và rau củ, các loại hạt và ngũ cốc nguyên cám.

8. Khám răng định kỳ

Sức khỏe răng miệng có liên quan đến sức khỏe tim mạch. Một nghiên cứu của Đài Loan trên 100,000 người cho thấy những người vệ sinh răng miệng đều đặn giảm 24% nguy cơ đau tim và 13% nguy cơ đột quỵ so với những người ít vệ sinh răng miệng.

9. Ăn nhiều cá

Ăn một hoặc hai phần cá giàu acid béo Omega-3 mỗi tuần, ví dụ như cá hồi… có thể giảm nguy cơ bệnh tim mạch.

10. Luyện tập 10 phút mỗi ngày

Nếu bạn không có thời gian thực hiện đầy đủ bài tập 30 phút mỗi ngày thì Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ khuyên bạn nên chia thời gian tập luyện thành ba đợt mỗi ngày và mỗi lần 10 phút, điều này vẫn đáp ứng yêu cầu luyện tập nửa giờ mỗi ngày.

Các loại thảo dược trị bệnh gan, mật

Các thảo dược trị bệnh gan, mật có tác dụng tăng sơ tiết mật, men ở gan, giải độc tế bào gan, chống xơ gan, tăng tái tạo tế bào gan khi bị hủy hoại…

Hiện nay, các bệnh về gan, mật đang có nguy cơ tăng cao do thói quen ăn uống và sinh hoạt không hợp lý của nhiều người, đặc biệt là nam giới. Chữa trị bệnh gan, mật bằng thảo dược đang trở thành bài thuốc hay được sử dụng trong đời sống tại nhiều gia đình.

Nhân trần:

Được sử dụng phần trên mặt đất của cây, Adenosma caeruleum R.Br, cây có vị hơi đắng, mùi thơm dễ chịu do chứa tinh dầu.

Theo Đông y, nhân trần có tác dụng thanh lợi thấp nhiệt, thoái hoàng, lợi mật, giải độc. Dùng trị viêm gan hoàng đản, viêm gan vàng da, vàng mắt thể dương hoàng, tức thể viêm gan cấp tính, hoặc âm hoàng tức thể viêm gan mạn tính kể cả viêm gan do virus B.

Liều dùng, ngày 12 - 16g, sắc uống hoặc hãm. Để tăng hiệu quả trị liệu, có thể phối hợp với các loại thảo dược khác nhân trần 20g, chi tử 12g, đại hoàng 4g, sắc uống, ngày một thang, uống liền 3 - 4 tuần.

Nhân trần tía, còn gọi là nhân trần Tây Ninh, nhân trần tía cũng có vị đắng, mùi thơm do chứa tinh dầu, song hàm lượng thấp hơn, có công năng lợi gan, mật, cũng dùng để trị các bệnh về gan, mật như nhân trần.

Bồ bồ:

Là thân lá của cây bồ bồ hay còn gọi là nhân trần bồ bồ. Có tác dụng gây tăng tiết mật rõ rệt, nhất là dạng cao cồn; trị viêm gan, vàng da. Ngoài ra, bồ bồ còn dùng trị cảm mạo phong nhiệt, hoặc viêm ruột với liều 8 - 12g, sắc uống hoặc hãm.

Diệp hạ châu:

 Lưu ý: Diệp hạ châu không dùng cho phụ nữ có thai.

Dân gian thường gọi là cây chó đẻ răng cưa. Diệp hạ châu mọc hoang hoặc được trồng ở nhiều nơi trong nước ta. Theo Đông y, diệp hạ châu có vị ngọt, hơi đắng, tính mát, quy vào kinh can, phế, có công năng tiêu độc, lợi mật, hoạt huyết. Diệp hạ châu được dùng điều trị viêm gan hoàng đản, viêm họng, mụn nhọt, viêm da thần kinh, viêm thận, phù thũng, sỏi tiết niệu. Liều lượng, ngày 8 - 20g, sắc uống.

Diệp hạ châu đắng, còn gọi là chó đẻ răng cưa thân xanh. Theo Đông y, diệp hạ châu đắng vị đắng, tính mát, quy kinh phế thận, có công năng tiêu độc, sát khuẩn, tán ứ, thông huyết, lợi tiểu, lợi mật, ức chế virus gây viêm gan B, điều hòa huyết áp, được dùng trị viêm gan, mật, bí tiểu, tắc tia sữa, mụn nhọt, bế kinh... Liều dùng 8 - 16g, sắc uống, dùng ngoài, cây tươi giã nát đắp vào vết thương lở loét hoặc vết cắn của côn trùng.

Actiso:

Các bộ phận lá, hoa và rễ của actiso được dùng làm thuốc. Lá actisô chứa các acid hữu cơ, các hợp chất flavonoid... Hoa actiso chứa nhiều taraxasterol và faradiol, là những chất có tác dụng ức chế viêm khá mạnh. Cao actiso có tác dụng bảo vệ gan, tác dụng lợi mật tốt, hoạt tính chống ôxy hóa cao; còn có tác dụng hạ cholesterol và urê huyết. Được dùng trị viêm gan, viêm túi mật hoặc chức năng của gan mật kém, sỏi mật.

Nghệ:

Củ nghệ có chứa nhiều phellandren, borneol..., curcumin 1,5 - 2%. Gây co bóp túi mật và tác dụng giảm cholesterol trong máu, chống viêm, giảm đau. Dùng nghệ, đặc biệt là curcumin để trị viêm gan vàng da hoặc trường hợp dịch mật bài tiết khó khăn.

Ngoài ra còn nhiều vị thuốc khác có tác dụng tốt cho gan, mật, như chi tử (Fructus Gardeniae) có tác dụng tăng bài tiết dịch mật.

Ngũ vị tử: tăng tác dụng chống ôxy hóa, bảo vệ và tái tạo tế bào gan, khi gan bị viêm nhiễm.

Cà gai leo: trị các trường hợp gan đã bị xơ hóa; cúc gai hay còn gọi là kế sữa, với thành phần silymarin có tác dụng ức chế virus viêm gan C, chống ôxy hóa, giúp tế bào gan tránh khỏi bị hủy hoại do viêm gan.

PGS.TS. Phạm Xuân Sinh - O2TV